Την ιστορική διάσταση της επανάχρησης υλικών στην αρχιτεκτονική φέρνει στο προσκήνιο η νέα έκθεση με τίτλο «SPOLIA: 22 Μεταγραφές των Λίθων της Μικρής Μητρόπολης Αθηνών», που εγκαινιάζεται την Τετάρτη 22 Ιουλίου 2026 στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού στη Θεσσαλονίκη, παρουσιάζοντας το έργο της αρχιτέκτονος και εικαστικού Νόρας Όκκα.
Η έκθεση, η οποία τελεί υπό την αιγίδα της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών, εστιάζει στα περίφημα «σπόλια» —αρχιτεκτονικά μέλη και ανάγλυφα αρχαίων ελληνικών, ρωμαϊκών και πρωτοβυζαντινών χρόνων που ενσωματώθηκαν στη βυζαντινή ναοδομία. Επίκεντρο της μελέτης αποτελεί ο ναός της Παναγίας Γοργοεπηκόου και Αγίου Ελευθερίου (Μικρή Μητρόπολη), ένα μοναδικό μνημείο του 12ου αιώνα που ανεγέρθηκε από τον Μητροπολίτη Μιχαήλ Χωνιάτη. Ο ναός διακρίνεται για την κατασκευή του αποκλειστικά από μαρμάρινους λίθους και 90 ανάγλυφα, χωρίς τη χρήση πλίνθων.
Η ενσωμάτωση των αρχαίων αναγλύφων αποτυπώνει την αισθητική εκτίμηση της μορφωμένης ελίτ της βυζαντινής περιόδου προς τον αρχαίο κόσμο. Παράλληλα, τα χαραγμένα χριστιανικά σύμβολα πάνω στους αρχαίους λίθους μαρτυρούν τις προσπάθειες καθαγιασμού τους, προκειμένου να αποβληθεί ο φόβος που προκαλούσαν τα παγανιστικά στοιχεία στη λαϊκή συνείδηση της εποχής.
Μέσα από τη ματιά της Νόρας Όκκα, το κοινό έχει την ευκαιρία να ανακαλύψει την αρχιτεκτονική και ιστορική αξία ενός μνημείου που, αν και ευρέως γνωστό από τα ΜΜΕ ως χώρος τέλεσης λαϊκών προσκυνημάτων επιφανών προσωπικοτήτων, παραμένει σε μεγάλο βαθμό άγνωστο για τον δομικό και πολιτισμικό του πλούτο.