Την εξαίρεση του Επταπυργίου από τον κατάλογο μνημείων που μπορούν να παραχωρούνται για γαστρονομικές εκδηλώσεις ζητά ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Στέλιος Αγγελούδης, επικαλούμενος το ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό βάρος του Γεντί Κουλέ ως πρώην φυλακής και τόπου συλλογικής μνήμης.
Με επιστολή που απέστειλε την Τρίτη 22 Σεπτεμβρίου προς την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, ο δήμαρχος ζητά από την υπηρεσία να εισηγηθεί στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) την επανεξέταση της ένταξης του μνημείου στον σχετικό κατάλογο.
Η παρέμβαση δεν αφορά συνολικά τη χρήση των μνημείων για πολιτιστικές δράσεις. Στην επιστολή ο Δήμος αναφέρει ότι υποστηρίζει τη φιλοξενία συναυλιών, θεατρικών παραστάσεων, εκθέσεων και εκπαιδευτικών προγραμμάτων σε ιστορικούς χώρους, θεωρεί όμως ότι στην περίπτωση του Επταπυργίου οι γαστρονομικές και ιδιωτικού χαρακτήρα εκδηλώσεις απαιτούν διαφορετική αντιμετώπιση λόγω της νεότερης ιστορίας του.
Γιατί το Γεντί Κουλέ έχει διαφορετικό ιστορικό βάρος
Το Επταπύργιο, γνωστό και ως Γεντί Κουλέ, βρίσκεται στο ψηλότερο σημείο της βυζαντινής Ακρόπολης της Θεσσαλονίκης. Η σημερινή μορφή του συνδυάζει το βυζαντινό φρούριο με δέκα πύργους και τα νεότερα κτίσματα που συνδέονται με τη λειτουργία του ως φυλακής.
Η πρώτη γραπτή μαρτυρία για τη χρήση του ως οθωμανικής φυλακής ανάγεται στη δεκαετία του 1890. Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στο ελληνικό κράτος το 1912 συνέχισε να χρησιμοποιείται ως φυλακή και παρέμεινε σε αυτή τη λειτουργία μέχρι το 1989, όταν πέρασε από το Υπουργείο Δικαιοσύνης στο Υπουργείο Πολιτισμού.
Η ίδια η Εφορεία Αρχαιοτήτων χρησιμοποιεί σήμερα τον όρο «δύσκολη κληρονομιά» για τη νεότερη περίοδο του μνημείου στα εκπαιδευτικά της προγράμματα. Στην ευρύτερη περιοχή έξω από τις φυλακές πραγματοποιήθηκαν επίσης εκτελέσεις κατά τη διάρκεια της Κατοχής και του Εμφυλίου, γεγονός που ενισχύει τη σύνδεση του τόπου με την ιστορική μνήμη του 20ού αιώνα.
Πώς μπήκε το Επταπύργιο στη λίστα
Η δυνατότητα πραγματοποίησης γαστρονομικών δράσεων σε επιλεγμένους αρχαιολογικούς χώρους δεν είναι καινούργια. Ήδη από το 2021, το Υπουργείο Πολιτισμού είχε ανακοινώσει το πρώτο σχετικό πρόγραμμα του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων, στο οποίο το Επταπύργιο περιλαμβανόταν μεταξύ 19 αρχαιολογικών χώρων, μνημείων και ιστορικών τόπων σε όλη τη χώρα. Στην ίδια λίστα βρίσκονταν, μεταξύ άλλων, η Ρωμαϊκή Αγορά Θεσσαλονίκης, η Νικόπολη, ο Μυστράς και το Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου στη Ρόδο.
Το θεσμικό πλαίσιο δεν προβλέπει αυτόματη παραχώρηση του χώρου για οποιαδήποτε εκδήλωση. Οι σχετικές δράσεις πρέπει να συνδέονται με την προαγωγή της τοπικής γαστρονομίας και να συνάδουν με τη φυσιογνωμία του μνημείου, ενώ για την παραχώρηση απαιτείται η προβλεπόμενη διοικητική διαδικασία και γνώμη του αρμόδιου κεντρικού συμβουλίου. Προβλέπεται επίσης ότι δεν πρέπει να παρεμποδίζεται η πρόσβαση του κοινού και ότι οι εγκαταστάσεις πρέπει να είναι ελαφρές, αναστρέψιμες και να μην προκαλούν βλάβη στον χώρο.
Οι αντιδράσεις που είχαν προηγηθεί
Η επιστολή Αγγελούδη έρχεται μετά από δημόσια συζήτηση που έχει ήδη ανοίξει τους τελευταίους μήνες γύρω από τις χρήσεις του Επταπυργίου.
Στα τέλη Ιουλίου, μέλη του Συνδέσμου Εξορισθέντων και Φυλακισθέντων Αντιστασιακών 1967-1974 πραγματοποίησαν διαμαρτυρία έξω από το Γεντί Κουλέ, εκφράζοντας την αντίθεσή τους στη δυνατότητα φιλοξενίας ιδιωτικών γευμάτων και άλλων αντίστοιχων εκδηλώσεων στον χώρο.
Παράλληλα, το ζήτημα έχει φτάσει και στη Βουλή. Στις 3 Σεπτεμβρίου 2026 κατατέθηκε κοινοβουλευτική ερώτηση προς το Υπουργείο Πολιτισμού σχετικά με προηγούμενο ομόφωνο αίτημα του Δήμου Νεάπολης-Συκεών για την προστασία του ιστορικού χαρακτήρα του Επταπυργίου.
Πολιτιστικές εκδηλώσεις συνεχίζουν να φιλοξενούνται στο μνημείο
Η συζήτηση για τις γαστρονομικές χρήσεις δεν σημαίνει ότι το Επταπύργιο παύει να χρησιμοποιείται ως χώρος πολιτισμού. Το καλοκαίρι του 2026 φιλοξένησε για ακόμη μία χρονιά το Φεστιβάλ Επταπυργίου, με επτά παραγωγές και 16 βραδιές, ενώ το μνημείο συμμετείχε και στο πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού «Όλη η Ελλάδα ένας Πολιτισμός».
Αυτό ακριβώς επιχειρεί να διαχωρίσει και η παρέμβαση του δημάρχου: την πολιτιστική χρήση ενός ζωντανού μνημείου από τη δυνατότητα παραχώρησής του για γαστρονομικές ή ιδιωτικού χαρακτήρα εκδηλώσεις.
«Πρέπει να διασφαλιστεί πως οι χρήσεις του συγκεκριμένου μνημείου θα υπηρετούν αποκλειστικά την ανάδειξη της ιστορικής, αρχαιολογικής και πολιτιστικής του αξίας», αναφέρεται στην επιστολή του Στέλιου Αγγελούδη.
Το επόμενο βήμα εξαρτάται πλέον από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης και, εφόσον το αίτημα προωθηθεί, από την εξέτασή του στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί απόφαση για αφαίρεση του Επταπυργίου από τον κατάλογο.