Στο Δημοτικό Συμβούλιο Θεσσαλονίκης εισάγεται το νέο πλαίσιο για την ανάπλαση της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, μετά την παράδοση των τοπογραφικών διαγραμμάτων και του σχεδίου σύμβασης που αφορά την παραχώρηση της χρήσης δημοτικών εκτάσεων στη ΔΕΘ-Helexpo.
Το θέμα περιλαμβάνεται πρώτο στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης της Τετάρτης 29 Ιουλίου 2026, με εισηγήτρια τη Διεύθυνση Αστικής Ανάπτυξης του Δήμου. Επομένως, το σχέδιο βρίσκεται σε κρίσιμο στάδιο, αλλά δεν έχει ακόμη λάβει την τελική έγκριση του Δημοτικού Συμβουλίου.
Το τοπογραφικό αποτυπώνει μια συνολική έκταση περίπου 161,8 στρεμμάτων. Από αυτήν, περίπου 121,1 στρέμματα, δηλαδή σχεδόν το 75%, προβλέπεται να διατεθούν για το Μητροπολιτικό Πάρκο και τους ελεύθερους κοινόχρηστους χώρους. Το υπόλοιπο τμήμα συνδέεται με τις νέες και τις υφιστάμενες εκθεσιακές, συνεδριακές, πολιτιστικές και αθλητικές εγκαταστάσεις.
Τι σημαίνουν τα 120 στρέμματα του πάρκου
Η αναφορά σε 120 στρέμματα πρασίνου χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση. Η έκταση που αποτυπώνεται ως πάρκο και κοινόχρηστος χώρος δεν σημαίνει ότι κάθε τετραγωνικό μέτρο θα καλυφθεί με υψηλή φύτευση.
Στην έκταση αναμένεται να περιλαμβάνονται φυτεμένοι χώροι, διαδρομές πεζών, πλατείες, σημεία συνάθροισης, χώροι πολιτιστικών και αθλητικών δραστηριοτήτων και άλλες υπαίθριες υποδομές. Η ακριβής αναλογία ανάμεσα στο χώμα, τη φύτευση, τις σκληρές επιφάνειες και τις διαδρομές θα προκύψει από τις οριστικές αρχιτεκτονικές και φυτοτεχνικές μελέτες.
Η ΔΕΘ-Helexpo παρουσιάζει τον σχεδιασμό ως μετατροπή περίπου του 70% του σημερινού εκθεσιακού χώρου σε μητροπολιτικό πάρκο 120.000 τετραγωνικών μέτρων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας, σήμερα στον χώρο υπάρχουν περίπου 7.000 τετραγωνικά μέτρα διάσπαρτου πρασίνου και 37 κτίρια.
Δύο νέα εκθεσιακά κτίρια και διατήρηση υφιστάμενων εγκαταστάσεων
Το νέο σχέδιο προβλέπει την κατασκευή δύο σύγχρονων βιοκλιματικών εκθεσιακών κτιρίων, αντί της διατήρησης του σημερινού συνόλου των περιπτέρων. Παράλληλα, παραμένουν βασικά κτίρια και τοπόσημα του χώρου.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- το Συνεδριακό Κέντρο «Ιωάννης Βελλίδης», το οποίο θα ανακαινιστεί,
- ο Πύργος του ΟΤΕ,
- το MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης,
- το διατηρητέο περίπτερο Esso Pappas,
- και το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο.
Στον σχεδιασμό δεν περιλαμβάνονται πλέον ξενοδοχείο και αυτοτελείς αναπτύξεις ακινήτων. Ο Δήμος Θεσσαλονίκης αναφέρει ότι οι νέες κατασκευές θα περιοριστούν αποκλειστικά στις εκθεσιακές ανάγκες, σε αντικατάσταση των υφιστάμενων περιπτέρων.
Παραχώρηση χρήσης για 99 χρόνια
Η πρόταση αφορά τη δωρεάν παραχώρηση της χρήσης δημοτικών τμημάτων στη ΔΕΘ-Helexpo για 99 χρόνια. Δεν προβλέπεται μεταβίβαση της κυριότητας των ακινήτων, τα οποία παραμένουν περιουσία του Δήμου Θεσσαλονίκης.
Η σύμβαση συνοδεύεται από όρους που συνδέουν την παραχώρηση με την υλοποίηση του συγκεκριμένου σχεδίου. Σύμφωνα με τη δημοτική αρχή, προβλέπονται διαλυτικές αιρέσεις, ώστε η παραχώρηση να ακυρώνεται εάν μεταβληθούν ουσιωδώς οι συμφωνημένες χρήσεις ή δεν εκπληρωθούν οι δεσμεύσεις για το πάρκο.
Οι όροι προβλέπεται να κατοχυρωθούν με συμβολαιογραφική πράξη και τροποποίηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου. Η νομική ισχύς και η αποτελεσματικότητα αυτών των δικλίδων θα εξαρτηθούν από την τελική διατύπωση της σύμβασης και των σχετικών πολεοδομικών ρυθμίσεων.
Ποιος θα συντηρεί και θα φυλάσσει το πάρκο
Τη συντήρηση, τη λειτουργία και τη φύλαξη του Μητροπολιτικού Πάρκου θα αναλάβει η ΔΕΘ-Helexpo, χωρίς το σχετικό κόστος να μεταφέρεται στον Δήμο Θεσσαλονίκης.
Ο χώρος προβλέπεται να είναι ανοιχτός και προσβάσιμος στους πολίτες καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ακόμη και αν λειτουργεί με περίφραξη και συγκεκριμένο ωράριο για λόγους προστασίας και ασφάλειας.
Το μοντέλο αυτό περιγράφεται από τη ΔΕΘ-Helexpo ως δημόσια προσβάσιμος χώρος σε έκταση που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τη διαχείριση του εκθεσιακού φορέα. Η πρακτική εφαρμογή του θα πρέπει να καθορίσει με σαφήνεια το ωράριο, τις εισόδους, τους περιορισμούς κατά τη διάρκεια μεγάλων διοργανώσεων και τις υποχρεώσεις του φορέα απέναντι στους πολίτες.
Οι υπόγειες θέσεις στάθμευσης
Στην πρόταση που παρουσιάζει ο Δήμος Θεσσαλονίκης προβλέπεται η δημιουργία 1.000 υπόγειων θέσεων στάθμευσης, καθώς και η παραχώρηση χώρου 100 τετραγωνικών μέτρων για μόνιμο περίπτερο του Δήμου μέσα στο νέο εκθεσιακό κέντρο.
Σε προηγούμενες επίσημες παρουσιάσεις της ΔΕΘ-Helexpo γινόταν λόγος για 660 ή περισσότερες από 600 θέσεις. Η διαφορά δείχνει ότι το μέγεθος του υπόγειου πάρκινγκ έχει αναθεωρηθεί ή δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί σε επίπεδο τεχνικής μελέτης. Ο τελικός αριθμός θα πρέπει να αποτυπωθεί στα εγκεκριμένα τεύχη και στη δημοπράτηση του έργου.
Δημόσιο έργο με κρατική χρηματοδότηση
Το μοντέλο υλοποίησης έχει αλλάξει σε σχέση με τον παλαιότερο σχεδιασμό. Η ανάπλαση δεν προβλέπεται πλέον να προχωρήσει μέσω ιδιωτικής σύμβασης παραχώρησης για την κατασκευή και εκμετάλλευση του συγκροτήματος, αλλά ως δημόσιο έργο με κρατική και ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.
Η ΔΕΘ-Helexpo αναφέρει ότι μπορούν να διατεθούν έως 120 εκατ. ευρώ από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και το Περιφερειακό Πρόγραμμα ΕΣΠΑ Κεντρικής Μακεδονίας. Το συνολικό κόστος και οι πρόσθετες πηγές χρηματοδότησης θα αποσαφηνιστούν κατά την οριστικοποίηση των μελετών και των τευχών δημοπράτησης.
Οι ενστάσεις για τη μορφή του πάρκου
Από την πλευρά της αντιπολίτευσης διατυπώνονται επιφυλάξεις για το κατά πόσο τα 120 στρέμματα συνιστούν ένα πραγματικά ενιαίο μητροπολιτικό πάρκο.
Η δημοτική παράταξη «Η Πόλη Ανάποδα» υποστηρίζει ότι σημαντικό μέρος των αδόμητων επιφανειών βρίσκεται ανάμεσα στα υφιστάμενα και τα νέα κτίρια και, επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ενιαίος χώρος υψηλού πρασίνου. Σύμφωνα με τη δική της ανάγνωση του τοπογραφικού, η μεγαλύτερη συνεχόμενη έκταση βρίσκεται στο τμήμα από τη ΧΑΝΘ προς το Σιντριβάνι, ενώ οι υπόλοιπες επιφάνειες εμφανίζονται περισσότερο κατακερματισμένες.
Η παράταξη θέτει ακόμη το ερώτημα κατά πόσο θα μπορούσαν να διατηρηθούν και να ανακαινιστούν περισσότερα από τα σημερινά εκθεσιακά περίπτερα, αντί να κατεδαφιστούν και να αντικατασταθούν από νέες κατασκευές. Παράλληλα, ζητά μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο για τη μελέτη του σχεδίου πριν από την ψηφοφορία.
Οι επισημάνσεις αυτές αποτελούν πολιτική και τεχνική κριτική στο προτεινόμενο σχέδιο. Η οριστική εικόνα για την έκταση της φύτευσης, τη συνέχεια του πάρκου και το ακριβές κτιριακό αποτύπωμα δεν μπορεί να εξαχθεί μόνο από το γενικό τοπογραφικό, χωρίς τις αναλυτικές μελέτες εφαρμογής.
Τι ακολουθεί μετά την απόφαση
Ακόμη και σε περίπτωση έγκρισης από το Δημοτικό Συμβούλιο, δεν αρχίζουν αυτομάτως οι κατασκευαστικές εργασίες. Θα πρέπει να ακολουθήσουν:
- η υπογραφή της συμβολαιογραφικής πράξης,
- η τροποποίηση του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου,
- η ολοκλήρωση των αρχιτεκτονικών, περιβαλλοντικών και τεχνικών μελετών,
- η εξασφάλιση της χρηματοδότησης,
- και η δημοπράτηση του έργου.
Η συνεδρίαση της 29ης Ιουλίου αφορά, επομένως, τον βασικό νομικό και χωρικό καμβά της ανάπλασης. Οι λεπτομέρειες που θα καθορίσουν την πραγματική μορφή της νέας ΔΕΘ —πόσο από τον ανοιχτό χώρο θα είναι φυτεμένο, πώς θα λειτουργεί το πάρκο και ποια θα είναι η τελική έκταση των κτιρίων— παραμένουν αντικείμενο των επόμενων σταδίων.
Το νέο σχέδιο είναι σαφώς περιορισμένο ως προς τη δόμηση σε σχέση με προηγούμενες προτάσεις και αυξάνει αισθητά τον χώρο που αποδίδεται σε κοινή χρήση. Η τελική του αξιολόγηση, όμως, θα εξαρτηθεί από το εάν τα 120 στρέμματα θα μετατραπούν πράγματι σε συνεκτικό, πράσινο και καθημερινά προσβάσιμο δημόσιο χώρο και όχι απλώς σε ένα σύνολο αδόμητων επιφανειών γύρω από τις εκθεσιακές εγκαταστάσεις.